Ana içeriğe atla

Sahte Para Nasıl Anlaşılır?

Türk lirası banknotlarındaki 12 güvenlik özelliğini temsilî bir çizim üzerinde deneyin: ışığa tutun, eğin, dokunun ve mor ışık altında bakın.

Sahte para; banknotu ışığa tutarak, eğerek, dokunarak ve mor ötesi (UV) ışık altında inceleyerek anlaşılır. Orijinal banknotta ışığa tutulunca filigran ve kesintisiz emniyet şeridi görünür, holografik folyo açıya göre renk verir, kabartma baskı elle hissedilir. UV ışıkta kâğıt parlamaz, yalnız kılcal lifler mavi ve kırmızı parlar. Bu özelliklerden biri bile tutmuyorsa banknot şüphelidir.

Banknotu kendiniz kontrol edin

Bir yöntem seçin, kaydırıcıyla ışığı, açıyı ya da büyüteci değiştirin. “Sahte örneği” düğmesi, TCMB'nin sahte banknotlarda tarif ettiği farkları aynı çizimde gösterir.

202020ÖRNEK BANKNOT · TEMSİLÎ ÇİZİMTL

Çizim temsilîdir; gerçek bir banknotun kopyası değildir. Öğelerin yeri ve renkleri TCMB'nin 20 TL (7. tertip) tarifine göre gösterilmiştir.

Banknotu bir ışık kaynağına doğru tutun: kâğıdın içindeki öğeler belirir.

Filigran

Ön yüz · Işığa tutun; baskısız beyaz alana bakın.

Orijinalde

Baskısız beyaz alanda Atatürk portresinin küçüğü ile kupür değerini gösteren rakamdan oluşan filigran, ışığa tutulunca her iki yüzden görülür.

Sahtede

Bazı sahte paralarda filigran hiç yoktur; bazılarında kâğıdın içinden ya da dışından baskı yoluyla taklit edilir.

Türk lirası banknotlardaki 12 güvenlik özelliği

Aşağıdaki tablo TCMB'nin 20 TL (7. tertip) sayfasındaki 12 güvenlik özelliğini ve “Sahte Türk Lirası Banknotların Özellikleri” sayfasındaki sahte banknot farklarını bir araya getirir. Renkler kupüre göre değişebilir.

ÖzellikNasıl kontrol edilirOrijinal banknottaSahte banknotta
FiligranIşığa tutun; baskısız beyaz alana bakın.Baskısız beyaz alanda Atatürk portresinin küçüğü ile kupür değerini gösteren rakamdan oluşan filigran, ışığa tutulunca her iki yüzden görülür.Bazı sahte paralarda filigran hiç yoktur; bazılarında kâğıdın içinden ya da dışından baskı yoluyla taklit edilir.
Emniyet şeridiIşığa tutun; şeridin kesintisiz olup olmadığına bakın.Kâğıda gömülüdür. Işığa tutulunca her iki yüzden kesintisiz düz bir hat olarak görülür; üzerinde kupür değeri ve “TL” harfleri bulunur.Emniyet şeridi baskı yoluyla taklit edilmeye çalışılır.
Bütünleşik görüntüIşığa tutun; sol üst kenardaki şekillere bakın.Işığa tutulunca sol üst kenardaki şekiller arka yüzdeki şekillerle birleşerek kupür değerini oluşturur.Oluşan bütünleşik görüntü sahte banknotlarda genellikle bozuk ve düzensizdir.
Holografik şerit folyoBanknotu farklı açılara eğin; sağdaki folyoyu izleyin.Farklı açılardan bakıldığında motifler renkli ve parlak yansımalar verir; dikdörtgen içindeki “TL” harfleri kupür değerine dönüşür.Sahte paralardaki folyolarda gümüş renkli ve yanardöner yaldız kullanıldığı görülür.
Gizli görüntüBanknotu yatay ve göz hizasında tutun; portrenin sağ altındaki yedigene bakın.Yatay konumda ve göz hizasında bakınca portrenin sağ alt köşesindeki yedigen şeklin içinde kupür değeri okunur.Sahte paralarda bu gizli görüntü efekti gerçeğindeki gibi verilemez.
Renk değiştiren şeritArka yüzü eğin; kupür değerini taşıyan şerit baskıyı izleyin.Arka yüzdeki, kupür değeri ve “TL” harflerinden oluşan şerit baskı farklı açılardan bakınca altın sarısına döner.Sahte banknotlardaki bu baskının orijinale benzer şekilde taklit edilmeye çalışıldığı görülür.
Kabartma baskıParmağınızı ön yüzdeki yazı ve rakamların üzerinde gezdirin.Ön yüzde bazı yazı ve rakam grupları ile motiflerde, parmakla dokunulduğunda hissedilen kabartma baskı vardır.Sahte banknotlarda kabartma uygulanmaz; bazılarında yükseklik hissi veren yöntemler denenir.
Görme engellilere yönelik özellikFiligranın sol üst kenarına dokunun.Filigranın sol üst kenarında Braille alfabesinden yararlanılarak hazırlanmış, parmakla hissedilen noktalar bulunur.—
Mikro yazıAy-yıldız motifine büyüteçle bakın.Ay-yıldız motifinin içinde kupür değeri ve “TL” mikro yazıyla basılıdır ve büyüteçle okunur; holografik folyodaki dikdörtgenin alt ve üst kenarında da “TCMB” ibaresi mikro yazılıdır.Büyüteçle bakıldığında yazılar bozuk olduğu için okunamaz; bazı sahte versiyonlarda okunabilirlik artmıştır.
Ultraviyole (UV) özelliklerKaranlıkta mor ötesi ışık altında ön ve arka yüze bakın.Orijinal banknotta UV ışık altında beş ayrı tepki görülür: Banknot kâğıdı (yüzde 100 pamuk elyafı) UV ışıkta parlamaz. Normalde görülmeyen kılcal lifler mavi ve kırmızı parlar. Emniyet şeridi kupüre göre mavi, kırmızı ya da sarı parlar (20 TL'de kırmızı). Atatürk portresi üzerinde kupür değeri ve “TL” harfleri belirip parlar (20 TL'de kırmızı). Arka yüzdeki kırmızı seri ve sıra numarası canlı kırmızı, siyah olan sarımsı yeşil parlar.Sahte banknot kâğıdı lakla kaplansa da UV ışıkta parlar; kılcal lifler baskı ya da fosforlu kalemle taklit edilir; siyah seri numarası yeşil parlamaz.
Boyut farkıAynı kupürden bir banknotla üst üste koyun.Kupürler arasında uzun kenarda 6 mm, kısa kenarda ikili gruplar hâlinde 4 mm fark vardır. Örnek: 20 TL (7. tertip) 68 x 142 mm'dir.Sahtelerin bazılarında en ve boyda birkaç milimetrelik farklar görülmüştür.
Renklendirilmiş banknot kâğıdıKâğıdın zemin rengine gün ışığında bakın.Kâğıt rengi, her kupürün hâkim renginin açık bir tonudur.—

Sahte para eline geçerse ne yapmalı?

  • Banknotu yeniden harcamayın. Türk Ceza Kanunu 197/3'e göre sahteliğini bilmeden kabul ettiği parayı bu niteliğini bilerek tedavüle koyan kişi üç aydan bir yıla kadar hapis cezası alır.
  • Sahte olduğunu bildiğiniz parayı kabul etmeyin: TCK 197/2'ye göre sahte parayı bilerek kabul etmek bir yıldan üç yıla kadar hapis ve adli para cezası gerektirir.
  • Durumu polis ya da jandarmaya bildirin. İşlenmekte olan bir suçu yetkili makamlara bildirmemek TCK 278'de ayrıca suç olarak düzenlenmiştir.
  • Banknotu atmayın, yırtmayın ya da üzerinde değişiklik yapmayın; suç delillerini yok etme, gizleme veya değiştirme TCK 281'de düzenlenir.

Bu bölüm hukuki danışmanlık değildir; madde özetleri TCMB'nin “Sahteciliğin Yasal Boyutu” sayfasındaki metinlerden alınmıştır.

Hangi kontrolü hangi cihaz yapar?

Elle yapılan kontrol her banknotta dakikalar alır. Günde çok sayıda banknot alan işletmede bu kontroller cihaza bırakılır: mor ışıklı cihazlar UV tepkilerini görünür kılar, otomatik para kontrol makineleri banknotu birden çok noktadan tarayıp sonucu ekranda gösterir.

Para sayarken aynı anda kontrol isteniyorsa sahte para algılayıcılı para sayma makineleri kullanılır; UV, MG ve IR algılayıcıların ne yaptığı Para Sayma Makinesi Sahte Parayı Ayırır mı? yazısında anlatılır. Cihaz seçimi için Sahte Para Kontrol Cihazı Nasıl Seçilir? rehberine bakabilirsiniz.

YöntemGörünür kıldığı TCMB özellikleriMühlen modelleri
Mor ışıklı (UV) kontrol cihazıUV'de kâğıdın parlamaması, kılcal lifler, emniyet şeridi, portre üzerindeki kupür değeri, seri numaralarıViolet, Violet X, Violet Smart, Violet Sweet
Otomatik para kontrol makinesi (Türk lirası)Banknotu makine tarar; sonucu ekranda ya da sesli uyarıyla verirPointer 2, Atomich 670
Otomatik para kontrol makinesi (8 para birimi)Türk lirasıyla birlikte döviz banknotlarını da tararPointer 5, Zoom 6

Sahte para kontrol cihazları

Kart bilgileri ürün sayfalarındaki teknik verilerden alınır.

Tüm para kontrol makineleri

Sıkça sorulan sorular

Sahte para nasıl anlaşılır?

Banknotu ışığa tutun (filigran, kesintisiz emniyet şeridi, bütünleşik görüntü), eğin (holografik folyo, gizli görüntü, renk değiştiren şerit), dokunun (kabartma baskı) ve UV ışık altında bakın (kâğıt parlamamalı, lifler mavi ve kırmızı parlamalı). Bir özellik bile tutmuyorsa banknot şüphelidir.

Sahte para mor ışıkta nasıl görünür?

TCMB'ye göre sahte banknot kâğıdı UV ışıkta parlar; orijinal banknot kâğıdı parlamaz. Orijinalde yalnız kılcal lifler mavi ve kırmızı, emniyet şeridi kupüre göre mavi, kırmızı ya da sarı parlar; sahtelerde siyah seri numarası yeşil parlamaz.

Filigran banknotun neresinde olur?

Filigran baskısız beyaz alandadır: Atatürk portresinin küçüğü ve kupür değerini gösteren rakamdan oluşur, banknot ışığa tutulunca her iki yüzden görülür. Işığa tutmadan görülen filigran baskıyla taklit edilmiş olabilir.

Sahte para eline geçen ne yapmalı?

Banknotu yeniden harcamamalı ve polis ya da jandarmaya bildirmelidir. TCK 197/3'e göre sahteliğini bilmeden aldığı parayı bunu öğrendikten sonra tedavüle koyan kişi üç aydan bir yıla kadar hapis cezası alır.

Para sayma makinesi sahte parayı anlar mı?

Sahte para algılayıcılı para sayma makineleri UV, MG ve IR gibi yöntemlerle şüpheli banknotu ayırır. Hangi modelde hangi algılayıcının bulunduğu ürün sayfalarında yazılıdır.

Kaynaklar

Bu rehber, TCMB'nin yukarıdaki sayfaları esas alınarak Mühlen Türkiye tarafından yapay zekâ desteğiyle hazırlanmış, her bilgi kaynağıyla karşılaştırılmıştır. Banknot çizimi temsilîdir; gerçek bir banknotun kopyası değildir. Güncelleme: Kasım 2026.